Gatunek: historia alternatywna – thriller erotyczny
ISBN: 978-83-8189-104-0
Wydawca: Ridero, 2019
Format: 145×205 mm, miękka oprawa
Liczba stron: 190
Recenzja redakcyjna:
„Weteran” to powieść absolutnie nie do podrobienia: odważna, bezkompromisowo szczera, błyskotliwie intelektualna i jednocześnie boleśnie cielesna. Janusz Niżyński zabiera czytelnika w alternatywną wersję XX wieku, w której historia potoczyła się inaczej, ale mechanizmy władzy, pożądania i strachu pozostają aż nazbyt znajome.
Autor z niezwykłą swobodą splata fakty historyczne z literacką fantazją. Na kartach książki ożywają Stalin, Hitler, Beria, Gorki, Achmatowa i dziesiątki innych postaci znanych z podręczników – tyle że pokazanych od środka: z ich słabościami, obsesjami, erotycznymi fantazjami, z całym brudem i blaskiem władzy. To właśnie ta bezkompromisowa demitologizacja wielkich tego świata sprawia, że „Weteran” działa na wyobraźnię mocniej niż niejeden podręcznik historii.
Niżyński tworzy prozę intensywną: zmysłową, obrazową, chwilami brutalną, ale nigdy pustą. Sceny erotyczne – odważne, momentami szokujące – nie są tu tanim dodatkiem, lecz narzędziem opisu świata, w którym polityka, ideologia i seks stale się przenikają. Autor z precyzją chirurga pokazuje, jak ciało staje się kolejnym polem władzy, przetargu, manipulacji – i jak w tym wszystkim wciąż tli się potrzeba czułości, bliskości, prawdziwej miłości.
Ogromnym atutem „Weterana” jest język: żywy, soczysty, pełen ironii, gorzkiego humoru i celnych puent. To proza, która nie boi się ani dosadności, ani wysokiego rejestru; z równą swobodą operuje metaforą, co wulgarnością, gdy wymaga tego prawda postaci czy sytuacji. W efekcie powstaje narracja gęsta, hipnotyzująca, od której trudno się oderwać, nawet jeśli chwilami boli.
„Weteran” to także znakomita powieść idei. Pod płaszczem erotyczno‑obyczajowego thrillera kryje się przenikliwa refleksja nad naturą systemów totalitarnych, nad podatnością mas na mit, nad tym, jak łatwo „wielkie idee” usprawiedliwiają najbardziej nieludzkie czyny. Pytanie, które stawia autor – jak wyglądałaby dziś Europa, gdyby historia XX wieku skręciła w inną stronę – pozostaje długo w głowie po odłożeniu książki.
To lektura wymagająca, ale niezwykle satysfakcjonująca: dla czytelnika dorosłego, inteligentnego, gotowego na mocne obrazy i równie mocne pytania. „Weteran” nie jest powieścią, którą się „po prostu czyta” – to książka, którą się przeżywa, z którą się dyskutuje i do której się wraca, by sprawdzić, gdzie kończy się historia, a zaczyna wizjonerska fikcja.
Odważna, nietuzinkowa, intelektualnie pobudzająca – „Weteran” zasługuje na uwagę wszystkich, którzy od literatury oczekują czegoś więcej niż tylko grzecznej opowieści.
Jarema Nowaczyk – redaktor wydania